នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថលនេះ បច្ចេកវិទ្យាបានក្លាយជាផ្នែកមួយមិនអាចខ្វះបាន។ សម្រាប់សិស្សានុសិស្ស និងអ្នកធ្វើការ នេះគឺជា ចំណុចសំខាន់ៗចំនួន ៣ ដែលត្រូវតែចេះដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារ និងការសិក្សា។
១. ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI Literacy)
បច្ចុប្បន្ន AI មិនមែនជារឿងថ្មីទៀតទេ ប៉ុន្តែវាជាជំនួយការដ៏វៃឆ្លាត។ អ្នកគួរចេះប្រើប្រាស់វាដើម្បី៖
- ជំនួយក្នុងការស្រាវជ្រាវ៖ ចេះប្រើ ChatGPT, Gemini ឬ Claude ដើម្បីសង្ខេបមេរៀន ឬស្វែងរកគំនិតថ្មីៗ។
- ការសរសេរ និងកែសម្រួល៖ ប្រើ AI ដើម្បីត្រួតពិនិត្យវេយ្យាករណ៍ និងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធអត្ថបទឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
- Prompt Engineering៖ ចេះពីរបៀបសួរ ឬដាក់បញ្ជាទៅកាន់ AI ឱ្យចំគោលដៅ ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលល្អបំផុត។
២. ជំនាញឌីជីថលសម្រាប់កិច្ចការការិយាល័យ (Digital Productivity Tools)
នេះជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដែលគ្រប់គ្នាត្រូវតែមានឱ្យស្ទាត់ជំនាញ៖
- Cloud Computing: ចេះប្រើ Google Drive, OneDrive ឬ Dropbox ដើម្បីរក្សាទុកឯកសារ និងធ្វើការងារជាក្រុមតាមអនឡាញ (Collaboration)។
- កម្មវិធីការិយាល័យ៖ មិនត្រឹមតែចេះវាយអត្ថបទក្នុង Word ឬធ្វើ Presentation ក្នុង PowerPoint ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវចេះប្រើ Excel/Google Sheets សម្រាប់គ្រប់គ្រងទិន្នន័យ និងការគណនាផ្សេងៗ។
- ការប្រជុំតាមអនឡាញ៖ ស្ទាត់ជំនាញលើការប្រើប្រាស់ Zoom, Microsoft Teams ឬ Google Meet។
៣. សុវត្ថិភាពសាយប័រ និងការការពារទិន្នន័យ (Cybersecurity Awareness)
នៅពេលយើងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកាន់តែច្រើន ហានិភ័យក៏កាន់តែខ្ពស់។ ចំណុចដែលត្រូវដឹងមានដូចជា៖
- ការការពារគណនី៖ ចេះរៀបចំ Two-Factor Authentication (2FA) និងការបង្កើតលេខសម្ងាត់ដែលពិបាកទាយ។
- ការសម្គាល់ការបោកប្រាស់ (Phishing): ចេះពិនិត្យមើល Link ឬ Email បោកប្រាស់ដែលបន្លំយកព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន។
- ការគ្រប់គ្រងព័ត៌មានឯកជន៖ យល់ដឹងពីអ្វីដែលគួរចែករំលែក និងអ្វីដែលមិនគួរចែករំលែកនៅលើបណ្តាញសង្គម។
